Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

O pomniku upamiętniającym poległych podczas I wojny światowej mieszkańców Łażan

Drukuj
Utworzono: wtorek, 29, maj 2018

11 listopada 1918 roku po godzinie 5 w pociągu w lesie pod Compiègne delegacje ententy z marszałkiem Ferdinandem Fochem na czele i Niemiec podpisały rozejm, który wszedł w życie tego samego dnia o godzinie 11:00. Rozejm zakładał m.in. wycofanie wojsk niemieckich z Francji, Belgii, Alzacji i Lotaryngii, wydanie części uzbrojenia państwom ententy oraz anulowanie traktatu brzeskiego. Trwająca 4 lata wielka wojna, zwana później I wojną światową dobiegła końca i przyniosła Polakom upragnioną Niepodległość. Ten na pozór krótki odcinek czasu z lat 1914-1918, dla milionów walczących żołnierzy, okazał się straszliwą hekatombą śmierci. Wojna na której każdy dzień przypadało średnio 5 000 zabitych, a czasem dziesięć razy więcej, zebrała szczególnie krwawe żniwo na polach Francji i Belgii. Na ośmiu walczących wypadał jeden zabity, a co trzeci był ranny, często w stopniu dożywotniego kalectwa. Cesarstwo Niemieckie okupiło udział w tej okrutnej wojnie śmiercią ponad 1,8 mln (wedle innych źródeł ponad 2 mln) powołanych pod broń żołnierzy (jeden zabity przypadał na 35 mieszkańców tego państwa). W każdej niemal miejscowości było przynajmniej kilku, którzy nigdy nie powrócili do swoich domów. To właśnie ku ich pamięci, stawiano różnego rodzaju pomniki.

Zwyczaj czczenia pamięci poległych, rozpowszechnił się w Niemczech na początku XIX wieku, tuż po kampanii napoleońskiej z lat 1813-1815. Istotnym impulsem i zachętą do upamiętniania tych, którzy zginęli w walce, była postać niejakiego Theodora Körnera. Ten pochodzący z Drezna poeta w okresie walki wyzwoleńczej z wojskami napoleońskimi, zaciągnął się do formowanego pod Sobótką korpusu ochotników dowodzonych przez generała Ludwiga von Lützowa. Słowa wiersza pt. „Wezwanie”, spisanego przez Körnera w 1813 roku mówią Vergiß, mein Volk, die treuen Toten nich, czyli „…nie zapomnij, mój narodzie, o wiernych zabitych”. Dodatkowo Körner wezwał swych rodaków do ozdabiania urn z prochami poległych bohaterów motywem wieńca z liści dębowych. Autor wiersza poległ 26 sierpnia 1813 roku w lesie koło Rosenow. Pochowano go przy starym dębie we wsi Wöbbelin, gdzie wkrótce ustawiono pomnik.

W początkowym okresie ku pamięci bohaterów wznoszone były epitafia, umieszczane zazwyczaj w kościołach. Na nich wykuwano imiona i nazwiska poległych w walce. Dodatkowym elementem graficznym takich epitafiów był od 1815 roku orzeł, motyw tzw. krzyża żelaznego (odznaczenie nadawane od 1813 roku za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze), a późnej wizerunek hełmu. Po wielkich zwycięstwach w wojnie z Austrią 1866 i Francją 1870-71, oprócz kościelnych epitafiów, rozpoczęto wznoszenie pomników. Stawiano je obok kościołów, szkół, urzędów pocztowych, cmentarzy, na placach oraz przy rozwidleniach dróg. Pomniki te były ważnym miejscem w każdej miejscowości, chętnie utrwalanym zwłaszcza na ówczesnych pocztówkach. Ich kształt nawiązywał zazwyczaj do kolumn lub obelisków zwieńczonych cesarskim orłem lub krzyżem żelaznym z wykutymi nazwiskami i sentencjami. Pomniki ustawiane po 1918 roku ku pamięci żołnierzy poległych w I wojnie światowej przybierały rozmaite kształty, rozmiary i motywy zdobnictwa. Niektóre wykonane były w postaci dużego głazu, czasami piramidy lub innej wymyślnej konstrukcji, którą nierzadko wieńczył motyw lwa, śpiącego żołnierza oraz miecza.

Po 1945 roku dla budowli o takim „rodowodzie” nie było miejsca na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Większość z nich została wówczas zniszczona lub częściowo rozebrana. Często usuwane były nazwiska poległych, krzyże żelazne, hełmy i inne inskrypcje (np. pomnik w miejscowości Osła, pow. Bolesławiec). Zrywano także cesarskie orły (np. pomnik przy „węglowej drodze” koło Żarowa oraz w miejscowości Ubocze, pow. Lwówek Śląski). Niektóre z dawnych pomników wojennych zostały „zagospodarowane" na obiekty kultu religijnego (np. Bielawa, pow. Wrocław; Czeszów, pow. Trzebnica; Częszyce, pow. Strzelin; Goszcz, pow. Oleśnica; Sławoszowice, pow. Milicz; Ścinawica, pow. Kłodzko). Dzisiaj znajdują się na nich krzyże, kapliczki i figury świętych, lecz „ukrytą prawdę” zdradzają pozostawione fragmenty napisów, symboli lub ogólna konstrukcja. W ostatnich latach, pozostałe po swoistym „pogromie” pomniki są coraz częściej odnawiane, a te które wcześniej były przewrócone ustawiana na swoim pierwotnym miejscu. Często zamieszcza się na nich również dodatkowy napis dwujęzyczny wyjaśniający przyczynę ich powstania (np. Gęsiniec, pow. Strzelin; Malerzów, pow. Oleśnica; Pobiedna, pow. Lubań; Rybnica, pow. Jelenia Góra; Poręba i Szalejów, pow. Kłodzko; Wrocław – dzielnica Rędzin).

Pomnik wojenny w Łażanach (Krieger-Ehrenmal in Laasan, Kr. Schweidnitz), który upamiętniał poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców tej miejscowości, wzniesiony został nieopodal pałacu i kościoła katolickiego przy głównej drodze. Dokładny czas jego wystawienia pozostaje nieznany (najprawdopodobniej lata 20-te XX wieku). Granitowy pomnik założony został na planie połowy koła. Pierwotnie składał się z 4- stopniowego podium, 6 filarów podtrzymujących łuk z napisem "Unseren Gefallenen Helden" w tłumaczeniu "Nasi Polegli Bohaterowie". Zabudowana pomiędzy filarami przestrzeń (wysokość do połowy filarów), mieściła na podium 6 tablic z nazwiskami 69 żołnierzy – mieszkańców miejscowości poległych na różnych frontach w latach 1914-18 (taką liczbę poległych podaje T.Ciesielski w opracowaniu Żarów. Historia miasta i gminy, Żarów 2006, s. 33). Bliską analogię konstrukcyjną stanowi pomnik z 1933 roku (z późniejszą tablicą 1939-45), który znajduje się w miejscowości Mitterteich w niemieckiej Bawarii. Obecnie pomnik w Łażanach, znajduje się w stanie całkowitej ruiny. Zachowane są jedynie fragmenty filarów i fragment łuku z napisem Helden. Przeglądając wykaz poległych w czasie I Wojny Światowej mieszkańców powiatu strzegomskiego (Kreis Striegau), którzy służyli w Grenadier-Regiment König Friedrich III (2. Schlesisches) Nr 11 Breslau (11. Regiment Grenadierów im. Króla Fryderyka III z Wrocławia), odnaleźć można 5-ciu mieszkańców Łażan, których nazwiska z pewnością utrwalone były na miejscowym pomniku: Hahn Paul (Landsturmann), Polte Gustav (Füsilier), Scheller Richard (Grenadier), Walter Ernst (Unteroffizier), Wölfel Gustav (Tambadour; tłum. dobosz). Wedle danych zgromadzonych przez Niemiecki Ludowy Związek Opieki nad Grobami Wojennymi (niem. Der Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e. V.), mieszkaniec Łażan, Wölfel Gustav poległ na froncie zachodnim 22 sierpnia 1914 roku. Spoczywa na belgijskim cmentarzu wojennym w Vladslo (blok 9, grób 429). 

 

 

Poniżej prezentujemy unikalną pocztówkę przedstawiającą pomnik wojenny w Łażanach, którą zakupił i udostępnił nam prywatny kolekcjoner. Pocztówka wydana została przez Fotovervielfältigung H. C. Stöckel z Hannoveru. Oryginalne zdjęcie pomnika wykonał żarowski fotograf nazwiskiem Slischka. Jakość zamieszczonej fotografii na awersie pocztówki, pozwoliła nam na odczytanie 30 nazwisk poległych podczas I wojny światowej mieszkańców Łażan. Wśród nich są: Alfred Bluschke, Paul Buchwald, Georg Damm, Adolf Ernst, Robert Hirsch, Reinhold Hoffmann, Wilhelm Jokwer, Hermann Kaufmann, Adolf Keil, Reinhold Koch, Paul Kuhn, Bruno Langer, Alfred Mann, Paul Meisel, Gustav Niesel, Franz Rother, Paul Schmidt, Erich Scholz, Gustav Scholz, Richard Scholz, Gustav Schwarzer, Oswald Schöpe, Hermann Sommer, Alois Sperlich, Paul Tschee, Paul Walter, Paul Wenrig, Wilhelm Zeppmäusel, Arthur Zobel.

 

Pomnik w Łażanach na pocztówce wydanej przez  Fotovervielfältigung H. C. Stöckel z Hannoveru

 

 

 

Tablice z imionami, nazwiskami i datami śmierci poległych podczas I wojny światowej mieszkańców Łażan 

 

Pomnik w Łażanach na tle miejscowego pałacu von Burghaussów, fragment pocztówki (archiwum autora)

 

Zdewastowany pomnik wojenny w Łażanach, fragment pocztówki z 1957 roku (archiwum autora)

 

Pozostałości dawnego pomnika wojennego w Łażanach, fot. B.Mucha

 

Wedle kart zgromadzonych, przez wspomniany wcześniej Niemiecki Ludowy Związek Opieki nad Grobami Wojennymi: kanonier Georg Damm zginął 27 września 1918 roku pod Marering i pochowany został w zbiorowej mogile na cmentarzu w Selvigny; szeregowy Alois Sperlich poległ 12 października 1917 roku i pochowany został na belgijskim cmentarzu wojennym Langemark – blok B, grób 12245. Ustalenie dokładnej daty śmierci i miejsca spoczynku pozostałych osób wymienionych na łażańskim pomniku jest niemożliwe ze względu na zbieżność imion i nazwisk (od kilku do kilkunastu identycznych nazwisk bez podanego miejsca urodzenia/zamieszkania przed wojną) oraz rozbieżne daty śmierci (przy jednym nazwisku kilka różnych dat rocznych !!). Warto przy tym dodać, że baza danych Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e. V., zawiera informacje o 4 772 511 żołnierzach armii Cesarstwa Niemieckiego poległych w latach 1914-1918 i zmarłych w szpitalach wojskowych w latach 1919-1922 (stan na 24.05.2018 r.). Z kolei tzw. listy strat armii niemieckiej z lat 1914-1918 (Deutsche Verlustlisten), przedstawiają nieprawdopodobną liczbę, aż 212 nazwisk żołnierzy !!, przy których widnieje nazwa miejscowości – Laasan, Laasan/Kr. Striegau, Laasan/ Kr. Schweidnitz. Sporządzony poniżej wykaz poległych żołnierzy, opiera się na listach:

Bayern 332, Marine 97, 104, 164, 168-69, Preußen 19, 40, 42, 45, 48, 52, 60, 64, 66, 69, 77-78, 85-86, 88, 113-14, 127, 165, 167, 173-74, 190, 210, 215, 217, 221, 226-27, 238, 240, 245, 251, 262-63, 274, 277-79, 281, 285, 288, 291, 293, 303, 305, 314, 319, 330, 333, 340, 343, 352, 355-56, 359, 369, 377, 381, 389, 397, 401, 424, 448, 455, 463, 497, 500, 504, 508, 513, 515, 521, 524, 527, 534, 572, 575, 577, 585, 587, 591, 593, 595, 597, 599, 603, 608-609, 611, 614-15, 618, 621, 624-265, 632, 636, 638, 641, 643, 645, 647-48, 653-55, 658, 660-61, 663, 668, 671, 675, 685-86, 693, 696-97, 701-702, 705, 716, 726, 745, 748, 753, 774, 776, 788, 799, 813-814, 816, 823, 827-828, 831, 848, 868, 871, 873, 877, 882, 884, 907, 918, 924, 929, 933, 955, 961, 971-72, 987, 993-94, 996 1000, 1013, 1015, 1020, 1025, 1043, 1056, 1076, 1085, 1091, 1110, 1142, 1146, 1150, 1153, 1159, 1165-66, 1168, 1170, 1174, 1182, 1190-91, 1200, 1204, 1206, 1213-14, 1216-17, 1219, 1227, 1239, 1244-45, 1250-51,1253-54, 1264-65, 1270, 1272, 1278, 1290, 1294, 1313, 1317, 1333, 1340, 1350-51, 1355, 1365-67, 1374, 1386, 1389, 1418, 1429, 1434, 1440, 1446, 1454, 1484, 1500, Sachsen 61, 111, 126, 135, 210-211, 318, 366, 439, 452, 543, 551, 560, Vermissten-Nachweis 2, zurückgekehrte preußische Kriegsgefangene 7, 11, 51

 

Mieszkaniec Łażan Georg Damm pochowany na cmentarzu Selvigny

 

Mieszkaniec Łażan Alois Sperlich pochowany na cmentarzu Langemark

 

W kolejności: nazwisko / imię / jednostka / data śmierci lub zaginięcia / miejsce urodzenia-zamieszkania / miejsce pochowania /

A

1. Achtzehn Hermann (Infanterie-Regiment 352) zm. 04.09.1915, Laasan/Striegau
2. Anders Bruno (Infanterie-Regiment 154) zm. 17.07.1915, Laasan/Striegau
3. Anders Ernst (Infanterie-Regiment 137) zm. 10.08.1916, Laasan/Striegau
4. Auras Wilhelm (Infanterie-Regiment 141) zm. 10.10.1916 / 03.03.1917, Laasan/Striegau

B

5. Barth Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 21) zm. 03.04.1915, Laasan/Striegau
6. Barthel Josef (Grenadier-Regiment 10) zm. 14.07.1915, Laasan/Striegau
7. Bastin Heinrich (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 25.11.1914, Laasan
8. Bastin Karl (Garde-Grenadier-Regiment 1) zm. 19.07.1915 / 27.07.1916, Laasan/Striegau
9. Binner I Gustav (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 13.03.1915, Laasan/Striegau
10. Blichmann Paul zm. 27.06.1918, Laasan/Striegau
11. Blümel Alfred (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 04.10.1914, Laasan/Kreis Striegau
12. Boer Alfred (Infanterie-Regiment 46) zm. 13.09.1916 / 20.04.1917, Laasan/Striegau
13. Brachaczek Hermann, zm. 11.05.1917, Laasan/Striegau
14. Breuer Franz, zm. 12.08.1918, Laasan/Striegau
15. Breuer Gustav (Reserve-Infanterie-Regiment 228) zm. 31.12.1914, Laasan/Striegau
16. Breuer Heinrich (Reserve-Infanterie-Regiment 223) zm. 25.09.1918 / 26.05.1919, Laasan/Striegau
17. Breuer Paul (Landwehr-Infanterie-Regiment 57) zm. 05.07.1916, Laasan/Striegau
18. Buchwald Paul (Infanterie-Regiment 51) zm. 14.07.1915, Laasan/Striegau
19. Böer Alfred, zm. 21.12.1917, 18.06.1918, Laasan/Striegau

C

20. Conrad Heinrich (1. Garde-Reserve-Feldartillerie-Regiment), Laasan/Kreis Striegau

D

21. Damm Georg, zm. 07.05.1917, Laasan/Striegau
22. Dittmann Paul (Infanterie-Regiment 51) zm. 10.09.1917 / 06.05.1919, Laasan, Striegau
23. Drzosga Stanislaus, zm. 23.11.1917, Laasan-Strzebin

F

24. Fellendorf Hermann (Infanterie-Regiment 50) zm. 28.04.1915, Laasan/Striegau
25. Fellendorf Richard (Füsilier-Regiment 35) zm. 23.09.1916, Laasan/Striegau
26. Fellendorf Wilhelm (Fußartillerie-Regiment 19) zm. 22.10.1915, Laasan/Striegau
27. Fichtner Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 11), zm. 09.10.1916 / 30.08.1917/ 21.01.1918 / 01.08.1918, Laasan/Striegau
28. Fiebig Hermann (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 04.03.1915, Laasan/Striegau
29. Fluder Heinrich (Füsilier-Regiment 38) zm. 29.01.1919, Laasan/Striegau
30. Friedrich Gustav (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 08.01.1916, Laasan
31. Friedrich Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 04.10.1914 Laasan/Kreis Striegau
32. Fränkel Hermann, zm. 17.09.1918, Laasan/Schweidnitz

G

33. Geisler Paul, zm. 25.05.1918, Laasan/Striegau
34. Golsch Gustav (II. Pionier-Bataillon 6) zm. 05.08.1916 / 20.06.1918, Laasan
35. Guhl Karl Paul, zm. 10.06.1918, Laasan/Striegau

H

36. Hahn Alfons, zm. 15.08.1918, Laasan/Striegau
37. Hahn Paul (Grenadier-Regiment 11) zm. 17.10.1916, Laasan/Striegau
38. Hanke August (Infanterie-Regiment 98) zm. 06.09.1916, Laasan/Striegau
39. Hanke Hans, zm. 09.11.1918, Laasan/Striegau
40. Hanke Hermann (Fernsprech-Abteilung 445) zm. 17.03.1919, Laasan/Striegau i. Schles.
41. Hartwig Alois, zm. 13.12.1917, 11.03.1918, Laasan/Striegau
42. Haubner Richard (Leib-Kürassier-Regiment 1) zm. 03.02.1919, Laasan/Striegau
43. Hauke Adolf (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.11.1914, Laasan/Kr. Striegau
44. Hauke Gustav (Infanterie-Regiment 51) zm. 03.08.1915, Laasan/Striegau
45. Hauke Hermann (Funker-Abteilung), zm. 19.05.1919
46. Hauke Paul (Infanterie-Regiment 157) zm. 23.08.1916, Laasan/Striegau
47. Heiber Heinrich, zm. 06.03.1917, Laasan/Striegau
48. Heidenreich Wilhelm (Reserve-Infanterie-Regiment 223) zm. 06.12.1915, Laasan/Striegau
49. Heilmann Emil (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 25.04.1916, Laasan/Striegau
50. Hentschel Gustav (Grenadier-Regiment 11) zm. 22.07.1916 / 31.08.1916 / 17.05.1919, Laasan/Striegau
51. Hentschel Heinrich (Infanterie-Regiment 330) zm. 19.08.1915, Laasan/Striegau
52. Hentschel Paul (Landwehr-Infanterie-Regiment 51) zm. 04.03.1915, Laasan/Striegau
53. Hirsch Robert (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.11.1914 / 18.09.1918, Laasan/Striegau
54. Hoffmann Hermann (Fußartillerie-(Mörser-) Regiment 6) zm. 20.09.1916, Laasan/Striegau
55. Hoffmann Josef (Infanterie-Regiment 41) zm. 06.03.1915, Laasan/Striegau 56. Hoffmann Reinhold (Reserve-Infanterie-Regiment 38) zm. 11.05.1916, Laasan/Striegau
57. Huld Gustav (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.11.1914, Laasan/Kr. Striegau
58. Huld Hermann (Jäger-Bataillon 5) zm. 05.08.1915, Laasan/Striegau
59. Hänsel Heinrich (Infanterie-Regiment 154) zm. 24.04.1917 / 10.09.1917 / 22.04.1919, Laasan, Striegau
60. Hübner Hermann, zm. 25.09.1918, Laasan/Striegau

K

61. Kahlert Richard, zm. 30.05.1918, Laasan/Striegau
62. Kahns Paul (Infanterie-Regiment 19) zm. 02.06.1915, Laasan/Striegau
63. Kaufmann Hermann, zm. 25.10.1917, Laasan
64. Keil Adolf, zm. 17.06.1918, Laasan/Striegau
65. Keil Ernst, zm. 10.08.1917, Laasan/Striegau
66. Keil Gustav (Grenadier-Regiment 10) zm. 02.11.1915, Laasan/Striegau
67. Keil Paul, zm. 12.07.1917, Laasan/Striegau
68. Keil Richard (Landwehr-Infanterie-Regiment 51), zm. 25.10.1914 / 24.02.1916, Laasan/Kr. Striegau
69. Kleinert Richard (4. Garde-Regiment zu Fuß) zm. 28.01.1919 / 21.05.1921, Laasan/Striegau
70. Klenner Hermann (Infanterie-Regiment 377) zm. 13.10.1916, Laasan/Breslau
71. Klenner Paul, zm. 01.02.1917 / 13.08.1918, Laasan
72. Klose Arthur, zm. 11.09.1918, Laasan/Striegau
73. Klose Eduard, zm. 21.12.1916, Laasan/Striegau
74. Klose Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 226) zm 24.11.1916 / 04.12.1916 / 02.04.1917, Laasan/Striegau
75. Krause Georg, ur. 28.05.1884, zm. 05.01.1917 / 20.04.1917 / 18.03.1918, Laasan/Striegau
76. Krause Max (Infanterie-Regiment 23), zm. 18.10.1915 / 26.10.1918, Laasan/Striegau
77. Krebs Hermann (Grenadier-Regiment 10), zm. 03.08.1916 / 19.10.1916, Laasan/Striegau
78. Krebs Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 98 / Garde Regiment 6) zm. 16.01.1915 / 04.04.1916 / 27.04.1916 / 08.12.1916,      Laasan/Striegau
79. Krohe Gustav (Grenadier-Regiment 10) zm. 21.10.1915, Laasan/Striegau
80. Kuhn Paul, zm. 24.09.1918, Laasan
81. Kühn August (Reserve-Infanterie-Regiment 228), zm. 20.07.1915, Laasan/Striegau
82. Kühn Herm. (Feldbatterie-Abteilung des VI. Armeekorps), zm. 17.08.1915, Laasan/Striegau
83. Kühn Martin, zm. 11.4.1918, Laasan
84. Kühn Paul (Grenadier-Regiment 10) zm. 13.10.1915 / 21.10.1915 / 01.08.1916, Laasan/Striegau
85. Kühn Richard, zm. 03.09.1917, Laasan/Striegau
86. Kühnel Paul (Infanterie-Regiment 148) zm. 17.04.1916, Laasan/Striegau

L

87. Lange Gustav (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.08.1916 / 29.06.1917 / 21.05.1918, Laasan/Striegau
88. Lenke August (Jäger-Regiment 4) zm. 28.10.1916, Laasan/Striegau
89. Liersch Wilhelm (Infanterie-Regiment 46) zm. 01.08.1919, Laasan
90. Ludwig Paul (Grenadier-Regiment 10) zm. 21.10.1915, Laasan/Striegau

M

91. Machner Paul (Infanterie-Regiment 51) zm 19.05.1916, Laasan/Striegau
92. Malo August (Infanterie-Regiment 26) zm. 13.03.1919, Laasan/Striegau
93. Marsch Adolf, zm. 27.09.1918, Laasan/Striegau
94. Marsch Ernst (Landwehr-Infanterie-Regiment 85) zm. 15.11.1916, Laasan/Striegau
95. Marsch Paul (Füsilier-Regiment 38) zm. 11.05.1916 / 24.08.1916 / 14.11.1916, Laasan/Striegau
96. Marsch Richard (Infanterie-Regiment 51) zm. 15.02.1916, Laasan/Striegau
97. Meisel Paul (Infanterie-Regiment 41 / Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.07.1915, 06.05.1915 / 08.12.1916,              Laasan/Striegau
98. Mielsch Otto, zm 12.11.1917, Laasan/Striegau
99. Mielsch Richard zm. 24.09.1918, Laasan/Striegau
100. Myrczik Maximilian (Reserve-Feldartillerie-Regiment 11) 16.10.1914, Laasan
101. Mücke Alfred (Infanterie-Regiment 23) zm. 14.02.1919, Laasan/Striegau
102. Münzberger Richard, zm. 07.02.1917 / 05.10.1917, Laasan/Striegau
103. Münzberger Wilhelm (Landwehr-Infanterie-Regiment 38) zm. 26.11.1914, Laasan/Schweidnitz
104. Müssig Hermann (Füsilier-Regiment 38), zm. 16.11.1915, Laasan/Striegau
105. Müßig Hermann (Infanterie-Regiment 43 / Reserve-Infanterie-Regiment 3) zm. 29.07.1916 / 20.03.1917 / 15.01.1919, Laasan/Striegau

N

106. Nickel August (Grenadier-Regiment 10), zm. 21.10.1915, Laasan/Striegau
107. Niesel Alfred (Landwehr-Infanterie-Regiment 57) zm. 17.09.1915, Laasan.Striegau
108. Niesel Gustav, zm. 02.05.1917 / 11.04.1918, Laasan/Striegau

P

109. Paul Gustav (Reserve-Infanterie-Regiment 232) zm. 08.05.1916, Laasan/Striegau
110. Peiler August (Infanterie-Regiment 176) zm. 16.08.1916, Laasan/Striegau
111. Peiler August (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 04.10.1914 / 14.11.1914, Laasan/Kreis Striegau
112. Pfitzner Hermann (Landwehr-Infanterie-Regiment 38) zm. 16.11.1915, Laasan/ Striegau
113. Pietsch Robert (Infanterie-Regiment 330) zm. 30.08.1915, Laasan/Striegau
114. Polte Gustav Hermann, zm. 21.04.1917, Laasan/Striegau
115. Polte Hermann, zm. 05.09.1917, Laasan/Striegau
116. Polte Paul, zm. 09.01.1919 / 03.04.1919 / 24.04.1919, Laasan/Striegau

Q

117. Quetschlich Richard, zm. 26.06.1917, Laasan/Striegau

R

118. Rathmann Paul, zm. 29.12.1917 / 05.02.1918, Laasan/Striegau
119. Rauer Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 10, 11, 23) zm. 07.04.1916 / 18.09.1916 / 05.09.1916 / 30.09.1916, Laasan/Striegau
120. Rauer Richard (Infanterie-Regiment 390), zm. 28.11.1916 / 06.07.1917, Laasan/Striegau
121. Reiprich August (Reserve-Infanterie-Regiment 60) zm. 29.07.1916, Laasan/Striegau
122. Renner Paul, zm. 02.10.1918 / 07.11.1918, Laasan/Striegau
123. Richter August (Landwehr-Infanterie-Regiment 38) zm. 26.11.1915 / 17.11.1916, Laasan/Striegau
124. Riedel Robert, zm. 05.01.1917, Laasan/Striegau
125. Rother August, zm. 21.12.1917, Laasan/Striegau
126. Ruppelt Alfred, zm. 02.06.1917, Laasan/Striegau
127. Ruppelt Bruno (Infanterie-Regiment 76) zm. 19.05.1915, Laasan/Striegau
128. Rüffer Fritz, zm. 17.07.1918, Laasan/Striegau

S

129. Sauer Heinrich (1. Landsturm-Infanterie-Bataillon I Breslau (VI. 4.) zm. 07.02.1916, Laasan/Striegau
130. Scharf Alfred, zm. 06.07.1918, Laasan/Striegau
131. Schenk Heinrich, zm. 23.08.1917, Laasan/Striegau
132. Schenk Hermann (Landsturm-Infanterie-Bataillon Striegau (VI. 21.) zm. 14.7.1919, Laasan, Striegau
133. Schenk Richard, zm. 16.07.1918 / 27.07.1918, Laasan/Striegau
134. Schenk Robert ( Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.11.1914 / 08.05.1917 / 12.07.1917, Laasan/Striegau
135. Schiller Georg, zm. 05.10.1917 / 19.11.1917, Laasan
136. Schiller Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 226, 228) zm. 24.11.1916 / 25.10.1916, Laasan/Striegau
137. Schmidt August (Reserve-Infanterie-Regiment 11, 43, 102), zm. 04.10.1914 / 30.07.1915 / 21.08.1916, Laasan/Striegau
138. Schmidt Ernst (Grenadier-Regiment 10) zm. 28.09.1916, Laasan/Striegau
139. Schmidt Heinrich, zm. 10.10.1918, Laasan
140. Schmidt Hermann (Brigade-Ersatz-Bataillon 18 / Infanterie-Regiment 179) zm. 07.10.1914 / 24.11.1914 / 23.01.1917/      28.08.1918 / 04.12.1918, Laasan/Striegau
141. Schmidt Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 10, 271) zm. 01.11.1914 / 02.10.1915. Laasan/Striegau
142. Schmidt III Heinrich (Jäger-Regiment 6) zm. 28.11.1916, Laasan
143. Schmidt III Richard (Grenadier-Regiment 10) zm. 14.07.1915, Laasan/Striegau
144. Schmidt IV Fritz (Reserve-Infanterie-Regiment 212) zm. 04.09.1916 / 28.11.1917 / 28.02.1918, Laasan/Striegau
145. Schmidt VI August (Reserve-Infanterie-Regiment 101) zm. 23.10.1915, Laasan/ Schlesien
146. Schneider Fritz (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 04.10.1914, Laasan/Kreis Striegau
147. Schneider Otto (Reserve-Infanterie-Regiment 6, 7) zm. 30.12.1914 / 08.07.1916, Laasan/Striegau
148. Schnorpfeil Josef (Husaren-Regiment 6) zm. 10.06.1915, Laasan/Striegau
149. Scholz Erich (Grenadier-Regiment 10) zm. 19.10.1916, Laasan/Striegau
150. Scholz Ernst, zm. 20.11.1917, 28.09.1918, Laasan/Striegau
151. Scholz Gustav (Infanterie-Regiment 152 / Grenadier-Regiment 11) zm. 05.11.1914 / 26.11.1915 / 02.07.1917 / 10.12.1918,      Laasan/Striegau
152. Schubert Gustav, zm. 14.07.1917, Laasan
153. Schubert ? (Reserve-Infanterie-Regiment 256) zm. 18.05.1915, Laasan
154. Schwarzer Gustav (Grenadier-Regiment 10) zm. 17.07.1915, Laasan/ Striegau
155. Schwarzer Wilhelm (Reserve-Infanterie-Regiment 267) zm. 14.12.1918, Laasan/Striegau
156. Schädel Heinrich (Garde-Grenadier-Regiment 1) zm. 21.09.1915, Laasan/Striegau
157. Schön Paul (Füsilier-Regiment 35) zm. 23.09.1916 / 02.10.1916, Laasan/Striegau
158. Schöne Oswald (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 05.12.1916, Laasan
159. Schöpe Oswald (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 25.04.1916 / 01.08.1916, Laasan/Striegau
160. Schöpe Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 244) zm 22.02.1915 / 16.04.1915, Laasan/Schles.
161. Schöpe Richard (Infanterie-Regiment 76) zm. 12.05.1919 / 12.09.1919, Laasan/ Striegau
162. Seidel Hermann (Grenadier-Regiment 3), zm. 02.04.1917 / 07.10.1916, Laasan/ Striegau
163. Sommer Hermann (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 02.10.1914, Laasan/Kreis Striegau
164. Sperlich Alois (Infanterie-Regiment 137) zm. 04.05.1915, Laasan/Striegau
165. Sperlich Paul (3. Garde-Regiment) zm. 30.10.1914, Laasan/Kr. Breslau
166. Spittler Richard, zm. 11.10.1918, Laasan/Striegau
167. Springer Georg (Infanterie-Regiment 50) zm. 04.03.1915, Laasan
168. Stelzer Wilhelm (Infanterie-Regiment 154) zm. 27.07.1915, Laasan/Striegau
169. Stief Martin (Infanterie-Regiment 186) zm. 11.11.1915, Laasan/Striegau i. Schles.

T

170. Teichert Heinrich (Jäger-Bataillon 6) zm. 13.09.1916 / 28.09.1918, Laasan/Striegau
171. Teichert Hermann (Grenadier-Regiment 10) zm 17.07.1915, Laasan/Striegau
172. Teichert Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 202 / Landwehr-Infanterie-Regiment 51) zm. 20.07.1916 / 01.08.1916 / 25.09.1918/ 05.06.1919, Laasan/Striegau
173. Teichert Wilhelm (Feldartillerie-Regiment 6) zm. 04.05.1916 / 15.12.1917, Laasan/Striegau
174. Thiel Artur (Reserve-Infanterie-Regiment 228) zm. 04.06.1915 / 10.12.1915, Laasan/ Striegau
175. Thiel Konrad, zm. 03.08.1918, Laasan/Breslau
176. Thomas Heinrich (Reserve-Regiment 101) zm. 29.03.1915, Laasan/Striegau
177. Thäuser Alfred (Lehr-Infanterie-Regiment) zm. 30.06.1915, Laasan/Striegau
178. Titze Paul, zm. 26.02.1917, Laasan/Striegau
179. Titze Richard, zm. 03.06.1918 / 19.08.1918, Laasan/Striegau
180. Tschee August, zm. 29.01.1917, Laasan/Striegau
181. Tschee Hermann (Füsilier-Regiment 38) zm. 10.08.1916, Laasan/Striegau
182. Tschee Paul (Infanterie-Regiment 63 / Infanterie-Regiment 156) zm. 15.11.1914 / 28.08.1916, Laasan/Striegau
183. Tschen Wilhelm (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 05.08.1916, Laasan/Striegau 184. Tschen Wilhelm, zm. 24.10.1917,        Laasan
185. Täsler Paul, zm. 13.03.1917, Laasan/Striegau
186. Töpsch Alois (Infanterie-Regiment v. Rosen / Reserve-Fußartillerie-Regiment 6) zm. 11.07.1916, Laasan/Striegau
187. Töpsch Alois, zm. 06.01.1919, Laasan/Striegau
188. Töpsch Franz (Infanterie-Regiment 66) zm. 02.11.1916, Laasan/Striegau
189. Törsch Franz, zm. 17.10.1918, Laasan/Striegau

V

190. Veihrauch Arthur, zm. 22.06.1918, Laasan/Striegau
191. Vogel Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 6) zm. 07.04.1916, Laasan/Striegau
192. Vogel Richard, zm. 19.11.1917, Laasan/Striegau

W

193. Wagner Wilhelm (Grenadier-Regiment 10) zm. 21.10.1915, Laasan/Striegau
194. Walter Ernst (Infanterie-Regiment 58 / Infanterie-Regiment 154) zm. 16.10.1916 Laasan/Striegau
195. Walter Paul (Grenadier-Regiment 10) zm. 28.11.1914, Laasan/Striegau
196. Walter Richard (Reserve-Infanterie-Regiment 25), zm. 25.02.1919, Laasan/Striegau i. Schl.
197. Weihrauch Arthur, zm. 15.08.1918, Laasan
198. Weiß Emil. zm. 28.11.1916, Laasan/Striegau
199. Wenrig Paul (Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 25.04.1916, Laasan/Striegau
200. Wenzig Otto (Reserve-Infanterie-Regiment 111) zm. 15.02.1919 / 03.05.1919, Laasan/Striegau
201. Willig Alfred (Leib-Kürassier-Regiment 1) zm. 08.10.1914, Laasau/Kreis Striegau 202. Willner Paul, zm. 05.02.1918, Laasan
203. Wittwer Otto (Reserve-Infanterie-Regiment 11) zm. 04.10.1914 / 10.06.1915, Laasan/ Striegau
204. Wölfel Gustav (Grenadier-Regiment 11) zm. 11.10.1914, Laasan/Kreis Striegau 22.8.14
205. Wölfel Hermann (Reserve-Infanterie-Regiment 271) zm. 17.06.1915, Laasan/Striegau
206. Wölfel Richard (Infanterie-Regiment 41 / Reserve-Infanterie-Regiment 10) zm. 01.11.1914 / 26.11.1915, Laasan/Striegau

Z

207. Zeppmäusel Wilhelm (Reserve-Feldartillerie-Regiment 45) zm. 17.02.1919, Laasan/ Striegau
208. Zimmer Gustav, zm. 16.11.1918, Laasan/Striegau
209. Zimmer Richard, zm. 27.07.1918, Laasan/Striegau
210. Zimpel Heinrich (Infanterie-Regiment 23) zm. 15.03.1915, Laasan/Striegau
211. Zimpel Hermann (Infanterie-Regiment 22) zm. 17.08.1916, Laasan/Striegau
212. Zimpel Wilhelm (Infanterie-Regiment 57) zm. 22.07.1915 / 16.08.1918, Laasan/Striegau

 

Źródła:
T.Ciesielski, Żarów.Historia miasta i gminy, Żarów 2006
Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e. V.
Deutsche Verlustlisten 1914-1921

Opracowanie
Bogdan Mucha

© 2015 Żarowska Izba Historyczna

Thursday the 21st. By BlueHost Review and Affiliate Marketing.